Ras (mensheid).html

De egyptenaren maakten onderscheid tussen verschillende egyptische rassen^[bron?]

Het begrip menselijk ras vooronderstelt dat een groep mensen te onderscheiden zou zijn op basis van uiterlijke etnische en/of genetische kenmerken. De moderne wetenschappelijke opvatting stelt dat de verschillen tussen deze zogenaamde "rassen" kleiner zijn dan de verschillen binnen deze groepen.

Meestal gaat het hierbij om groepen mensen die oorspronkelijk een continent of deel daarvan bevolkten: zo onderscheidde men in de antropologie ooit de negride of zwarte rassen, het europide of blanke ras, het mongolide of aziatische ras en het australide ras. Daarnaast zijn er nog enkele bevolkingsgroepen die moeilijk of helemaal niet in deze vier hoofdgroepen thuishoren.

Inhoud

1 Relativiteit van het begrip menselijk ras
2 Beladen term
3 Verschil in rasbegrip ten opzichte van mens en dier
4 Voorbeeld van mensenrassen en hun voornaamste verspreidingsgebieden.
5 Zie ook
6 Referenties

bewerk Relativiteit van het begrip menselijk ras

Kaart van verspreiding van menselijk rassen op Aarde

Er bestaan gegronde bezwaren tegen de onderverdeling van mensen in rassen. Een ervan is dat de indeling niet nauwkeurig is. Niet alleen wordt dan het concept "gemengd bloed" gehanteerd, ook zijn er hele bevolkingsgroepen waarbij het volstrekt onduidelijk is waartoe ze gerekend zouden moeten worden. Een tweede probleem is dat wanneer naar andere dan uiterlijke eigenschappen gekeken wordt, de grenzen tussen de vermeende rassen soms heel anders komen te liggen. In het bijzonder heeft de wetenschap aangetoond dat bijvoorbeeld zwarte mensen een grotere diversiteit vertonen.

Een volgende tegenwerping van wetenschappers is dat er veel te weinig genetische variatie tussen de vermeende rassen is om effectief de term te kunnen hanteren. (De diversiteit bij mensen is namelijk erg laag in vergelijking met bijvoorbeeld honden of koeien)

Een sociale reden om het onderscheid vooral niet te maken is dat in de geschiedenis gebleken is dat men meestal niet objectief, laat staan wetenschappelijk omgaat met het begrip "menselijk ras". Het is een begrip dat in de geschiedenis veel is misbruikt voor diverse, met name politieke, doeleinden. Desondanks worden rassen door sommigen als werkelijk bestaande entiteiten gezien^[1].

Wel wordt vaak aangeraden om afhankelijk van het doeleinde een bruikbaar synoniem te gebruiken om de enorme beladenheid van het woord ras te vermijden. (Bijvoorbeeld, genetische stam/belastheid, (lands of geografische naam +) volk/bevolking, of van ... afstamming)

bewerk Beladen term

Illustratie uit 1796 van menselijke rassen van William Blake

Het begrip "menselijk ras" is sinds de opkomst van Nazi-Duitsland wanneer het op mensen slaat uiterst beladen. Het idee van raciale superioriteit is niet door de nazi's uitgevonden; het was zowel in tsaristisch Rusland als in de westerse koloniale mogendheden in de loop van de 19e eeuw gemeengoed geworden. Een dergelijke beoordeling van mensen op basis van hun ras wordt tegenwoordig in de westerse wereld algemeen veroordeeld als racisme. Een verwant begrip is rassendiscriminatie, waarbij iemands ras of etnische achtergrond beïnvloedt welke rechten hij of zij had. In de twintigste eeuw kwam rassendiscriminatie, gesanctioneerd en gestimuleerd door de overheid, in diverse samenlevingen voor, zoals Zuid-Afrika, Duitsland en de Verenigde Staten. In ongeorganiseerde vorm bestaat het nog steeds.

De beladenheid van het begrip ras is grotendeels toe te schrijven aan de extreme consequenties die er in Nazi-Duitsland uit getrokken werden, nl. dat bepaalde minderwaardige rassen wel tot slaven gemaakt konden worden of zelfs uitgeroeid mochten worden. Het trauma van de Holocaust speelt buiten de westerse wereld echter veel minder; in de islamitische wereld is de ontkenning van de Holocaust niet eens taboe, evenmin als generaliserende uitspraken over allerlei etnische/raciale groeperingen^[2]. In India is het in huwelijksadvertenties niet ongebruikelijk reclame te maken met een lichte huidskleur; Ian Buruma constateerde rond 1991 ^[3] dat Japanners nog steeds volop denken in raciale termen over internationale en historische kwesties. De arabist Marcel Kurpershoek kwam er tijdens zijn veldwerk onder nomaden in Saoedi-Arabië achter dat hij als schoonzoon goed zou scoren met zijn erfelijk bepaalde inbreng^[4].

bewerk Verschil in rasbegrip ten opzichte van mens en dier

Het verschil met het begrip ras zoals het bij dieren gebruikt wordt is essentieel: bij een menselijk ras is geen sprake van bewuste selectie om de raskenmerken te bewaren of te bewerken. Binnen een soort, in dit geval Homo sapiens, bestaan populaties die zich onderscheiden en die over de generaties als zodanig herkenbaar zijn.

Het kan in een aantal contexten wel degelijk zinvol zijn om aan te geven wat de etnische achtergrond van een persoon is:

Medicijnen werken soms verschillend bij mensen van verschillende herkomst.
Vele ziekten hebben een verschillende kans om voor te komen bij mensen van verschillende herkomst. (De resistentieontwikkeling bij mensen is een evolutionair proces waarbij aanraking met een ziekte, en dus de geografische locaties van de voorouders een grote rol spelen. Een goed voorbeeld in de geschiedenis is bijvoorbeeld de teloorgang van het Incarijk veelal door toedoen van epidemieën van ziekten die door Europeanen naar Zuid-Amerika werden gebracht.)
Sommige erfelijke eigenschappen komen in de ene groep (NB: een groep kan een zeer variabele grootte hebben, van een geïsoleerde gemeenschap in Noord-Zweden tot heel het Incarijk) vaker voor dan in een andere.
De culturele identiteit wordt vaak ook door een persoon zelf ontleend aan de etnische achtergrond.
De vraag naar cosmetische producten hangt sterk af van huidskleur en haartype^[5].

bewerk Voorbeeld van mensenrassen en hun voornaamste verspreidingsgebieden.

In onderstaand overzicht uit 1964 is geen rekening gehouden met grote bevolkingsmigraties, zoals immigranten, emigranten en vluchtelingen.^[6].

Europide rassengroep. Gemeenschappelijke kenmerken: gezicht met sterk reliëf, stompe gezichtshoek, haar sluik tot gekruld, neus smal en hoog, neiging tot lichter worden van kleuren.

Nordiden: N.- en N.W.-Europa, Scandinavië, Denemarken, N.-Duitsland, N.-Polen, Nederland, Engeland, als buitenste zone Schotland en Ierland, N.-Frankrijk, België, Z.-Duitsland, Oostenrijk, Baltisch gebied, Finland. Dalenordide variant: bepaalde Scandinaviërs.
Oost-Europiden: O.-Europa, vooral Rusland en Midden-Polen; als buitenste zone Finland, Baltisch gebied, O.-Duitsland, Z.-Polen, Oostenrijk, Hongarije.
Dinariden: gebergten van Midden- en Z.O.-Europa, Karpaten, oostelijke Alpen, Z.-Duitsland.
Alpinen: westelijk Midden-Europa, vooral westelijke Alpen, Midden-Frankrijk, Midden-Italië; als buitenste zone Rusland, Hongarije, Z.-Duitsland (vooral Zwarte Woud).
Lappen: N.-Scandinavië.
Mediterranen: Z.-Italië, Z.-Griekenland en de kust van de Zwarte Zee, N.-Afrika, Egypte, Spanje, Portugal, Z.-Frankrijk, Mesopotamië.
Oriëntaliden: Arabië, Mesopotamië, N.-Afrika; als buitenste zone Iran, Syrië, Palestina.
Indiden: India.
Polynesiden: Hawaï, Samoa, Tonga, Nieuw-Zeeland, Paaseiland.
Weddiden: gebergten van India, Sri Lanka; als buitenste zone Achter-Indië en Indonesië tot Timor en de Molukken.
Ainoeiden: Ainoes v. Jesso, Z.-sachalin en Koerilen, N.-Japan.
Armeniden: N.-Anatolië en N.-Kaukasië, Z.-Palestina, het oostelijk Middellands Zeegebied.
Toeraniden: zuidelijk W.-Turkestan.

Mongolide rassengroep. Gemeenschappelijke kenmerken: het midden van het gezicht plat, lage neuswortel, vooruitstekende wangbeenderen; platte spleet der oogleden; mongolenplooi (huidplooi boven het bovenste ooglid); haar dik, stijl en zwart; gele huidskleur.

Toengiden: noorden van Centraal-Azië.
Siniden: het dicht bevolkte deel van China, vooral bij Jangtsekiang en Hwangho.
Palaeomongoliden: bergwouden Z.-China en Achter-Indië, Indonesië tot aan de grens van Nieuw-Guinea en de eilandenketen van O.-Azië tot N.-Japan.
Sibiriden: toendragebied Siberië.
Eskimiden: Arctische kusten en eilanden (ook Groenland).
Pacifiden: berg- en kustwouden van W.-Canada.
Silviden: bossen en prairiën van Canada.
Margiden: Californië en Sonora met uitlopers naar Mexico, Florida en Nw.-Engeland.
Centraliden: zuiden van Ver. Staten, Mexico en noorden van Midden-Amerika.
Andiden: Andesgebergte tot hoogvlakte van Bolivia.
Patagoniden: droge steppen en grasvlakten van de Chaco, de Pampa’s en Patagonië.
Braziliden: oerwoud van de Amazone en hoogvlakten van Brazilië en Guyana.
Lagiden: bergland van O.-Brazilië, Patagonië, Amazonegebied.

Negride rassengroep. Gemeenschappelijke kenmerken: zeer brede neus, uitstekende bovenkaak, scherpe gezichtshoek, brede lippen, kroeshaar, donkere huidskleur.

Soendaniden: open savannen van Soedan en kusten van Guinea.
Kafriden: droge bossen van Z.- en O.-Afrika.
Nilotiden: moerasgebieden van Boven-Nijl.
Ethiopiden Ethiopië, O.-Afrika, resten in droogtegordel van heel N.-Afrika.
Palaenegiden: oerwoud van Kongo, Angola en equatoraal Afrika.
Bantoeiden: oerwouden van Kongo, vooral bij de Ituri.
Khoisaniden: droge gebieden van Z.-Afrika, vooral Kalahari.
Australiden: Australische vasteland, nu alleen nog in de onvruchtbare gebieden in Centraal- en Noord-Australië.
Palaemelanesiden: Melanesische eilanden, vooral Nieuw-Caledonië.
Neomelanesiden: Nieuw-Guinea.

bewerk Zie ook

bewerk Referenties

Referenties:

^ What is Race? In dit artikel wordt betoogd dat het begrip ras een sociale constructie is, in plaats van een biologische
^ Michael Field: In de Arabische wereld, Het Spectrum, 1997
^ Ian Buruma: Het loon van de angst Contact, 1994 (orig. titel: The wages of guilt)
^ Marcel Kurpershoek: Wie luidt de doodsklok over de Arabieren? Meulenhoff, Amsterdam, 2001
^ Britain's beauty industry accused of ignoring black and Asian women
^ Meyers Handbuch über Mensch, Tier und Pflanze. (1964)