Oostende.html

 
ca de en es fr it nl no pl pt ru ro fi sv tr vo


 

  Stad Oostende

Ligging binnen het arrondissement Oostende
in de provincie West-Vlaanderen
Wapen Vlag
Wapen van Oostende Vlag van Oostende
Geografie
Gewest Vlag van Vlaanderen Vlaanderen
Provincie West-Vlaanderen
Arrondissement Oostende
Geografische ligging 51°13′N, 2°54′E
Oppervlakte 37,72 km²
Bevolking (Bron: NIS)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
Bevolkingsdichtheid
69.175 (01/01/2008)
48,12%
51,88%
1.834 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–19 jaar
20–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2006)
17,83%
56,88%
25,29%
Buitenlanders 5,02% (01/01/2008)
Economie
Werkloosheidsgraad 9,21% (gemiddeld 2007)
Gemiddeld inkomen 13.639 euro/inw. (2005)
Politiek
Burgemeester Jean Vandecasteele (sp.a)
Bestuur sp.a, CD&V, Open VLD
Zetels
sp.a
Vlaams Belang
Open VLD
CD&V
Groen!
spirit
Lijst Dedecker
39
19
7
5
5
1
1
1
Deelgemeenten met postcode
Postcode Deelgemeente
8400
8400
8400
Oostende
Stene
Zandvoorde
Overige info
Zonenummer 059
NIS-code 35013
Politiezone Oostende
Webadres www.oostende.be

Oostende (Frans: Ostende) is een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen, die ongeveer centraal langs de Belgische Kust ligt. Het is de grootste stad langs de kust, en een belangrijk toeristisch en economisch centrum. De stad beschikt ook over een zee- en luchthaven.

Inhoud

bewerk Geschiedenis

bewerk De beginperiode

De eerste sporen van Oostende zijn te vinden in de 9de en 10e eeuw. Schaapherders en vissers leidden een eenvoudig leven in een kleine nederzetting langs de kust aan het oosteinde van het eiland Testerep. In 814 schonk Sire Gobrecht van Steeland het toenmalig nietig dorpje aan de abdij van Sint-Bertinus in Sint-Omaars. In 1267 kende Margaretha van Constantinopel stadsrechten toe aan Oostende, maar de stad had evenwel geen muren, vestingen of bolwerken. Op dat moment werd aan Oostende het voorrecht verleend een markthalle te exploiteren. Geleidelijk aan maakten de bewoners gebruik van hun bestuurlijke bevoegdheden om zich los te maken van de dominerende kasteelheren. Een schepencollege van rijke kooplieden, later ambachtslieden, met aan het hoofd de baljuw, stippelde het beleid uit. In 1284 sloot Oostende een verdrag met de vrijheer van Brugge om het kanaal Watergang te verbreden en bevaarbaar te maken.

bewerk Verhuizingen

Stormen en overstromingen dwingen Oostende te verhuizen. In 1372 werd de stad versterkt met palissades, maar voortdurende zware stormen en overstromingen verzwolgen uiteindelijk de stad. Er werd een nieuwe meer zuidelijk gelegen stad opgetrokken. In 1445 gaf Filips de Goede Oostende zijn toestemming om een haven aan te leggen. In 1447 werd de stad opnieuw overstroomd, met als gevolg dat de stad opnieuw voor een groot gedeelte verplaatst werd, verder van de zee af.

bewerk De Spaanse periode

In 1572 nam het stadsbestuur, wegens de voortdurende godsdienstoorlogen tussen katholieken en protestanten, de beslissing een verdediging rond de stad op te werpen. Deze verdediging werd voltooid met toestemming en medewerking van de Hertog van Alva. De Oostendenaren gaven vrije toegang van hun haven aan protestanten uit Engeland en Noord-Ierland. Zo werd Oostende een protestants bolwerk in de katholieke Spaanse Nederlanden.

Als reactie werd op 4 juli 1601 Oostende aangevallen door de aartshertog Albrecht en aartshertogin Isabella. Oostende kon drie jaar stand houden: van 4 juli 1601 tot 22 september 1604. Na deze drie jaren van belegering was Oostende totaal verwoest.

In 1698 werd een eerste scheepvaartmaatschappij opgericht, die tot doel had handel te drijven met Indië. De Spaanse Successieoorlog had ook zijn gevolgen voor Oostende. Toen de Franse en Spaanse troepen, na hun verlies in de slag bij Ramillies op 23 mei 1706 zich terugtrokken in Oostende, werd de stad belegerd door de Engelse vloot, en opnieuw grotendeels verwoest. Op 6 juli 1706 gaf de belegerde stad zich over aan de Oostenrijkse keizer en zijn bondgenoten.

bewerk De Oostenrijkse periode

De scheepvaartmaatschappij die met Indië handel voerde, werd hierdoor pas in 1715 een succes. Op 11 augustus 1723 werd de Generale Keizerlijke en Koninklijke Indische Compagnie, beter gekend als de Oostendse Compagnie, gesticht. In maart 1724 vertrok de eerste koopvaardijvloot, die bestond uit drie schepen, de Arend, de Sint-Elisabeth en de Sint-Karel, onder koninklijke en keizerlijke vlag. Op korte tijd werd Oostende een belangrijke haven met invoer van Chinese en Indische koopwaar. Onder internationale druk werd de Oostendse Compagnie in 1727 geschorst en in 1731 opgeheven. Oostende wordt opnieuw een gewone vestingstad. In de late 17de eeuw en eerste helft van de 18de eeuw was Oostende een van de vestingsteden die deel uitmaakten van de Nederlandse vestingsbarrière in de Zuidelijke Nederlanden.

Op 24 november 1776 werd het eerste handelsdok door keizerin Maria-Theresia plechtig geopend. In 1781 vaardigde keizer Jozef II een decreet uit waardoor Oostende officieel een vrijhaven werd. Opnieuw kende de haven een zekere opbloei, onder andere door de neutraliteit van Oostenrijk in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Na het Verdrag van Versailles op 20 januari 1783 begon de grote havenbedrijvigheid weer stilaan af te nemen.

bewerk De Franse periode

Tussen 1792 en 1815 stond de verdere uitbouw van de Oostendse haven op een laag pitje, onder meer vanwege het beleid van Napoleon Bonaparte.De keizer blokkeerde met het Continentaal stelsel de handel met overzee en concentreerde de vestingbouw en de activiteiten van zijn marine in de Noordelijke wateren in Den Helder dat hij als "Het Gibraltar van het Noorden" beschouwde. Wel werden er onder het bestuur van Napoleon twee forten gebouwd ter verdediging van de haven: Fort Napoleon en het Fort Royal moesten Britse aanvallen en landingen afweren.

bewerk De haven in het Koninkrijk der Nederlanden

Ook tijdens het korte bewind (1815-1830) van Koning Willem I der Nederlanden was vergroting van de haven niet mogelijk.De prioriteiten van de regering lagen elders en het Koninkrijk bezat met Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen al voldoende grote havens.

Sint-Petrus-en-Pauluskerk
Sint-Petrus-en-Pauluskerk

bewerk De Belgische periode

Pas in 1830, onder impuls van de Belgische koning Leopold I, kon de Oostendse zeehaven verder uitgroeien. In 1838 had de inhuldiging van de spoorlijn Oostende-Brussel plaats en in 1846 werd de eerste postdienst Oostende-Dover ingelegd. In 1877 werd de eerste Oostendse vismijn gebouwd. Op 2 april 1884 kwam het eerste stoomvisserijschip — de Prima — Oostende binnenvaren. In 1914 waren er al 29 stoomvisserijschepen in Oostende.

In 1865 werd Oostende ontheven van haar functie als vesting door de toenmalige minister van oorlog baron Félix Chazal. Spoedig werden de vestingmuren rond de stad gesloopt. Hierdoor zou Oostende op korte tijd sterk uitbreiden. Dankzij de inspanningen van de Belgische koning Leopold II bloeide Oostende in het begin van de twintigste eeuw als geen ander. De stad kreeg de bijnaam "Koningin der Badsteden". De mondaine koning bouwde een belle-epoque badstad met wereldfaam. Het Kursaal Oostende uit 1852, het nieuwe theater uit 1905, het Koninklijk Paleis, de Koninklijke Gaanderijen, de Promenade, de Kiosk, het Stadstheater, het Leopoldpark, de Wellingtonrenbaan en de Stadsbibliotheek straalden haar bourgeois karakter uit.

Door de toegenomen haventrafiek was er een tekort aan kaaimuren ontstaan, daarom werd in de periode 1894-1914 de haven op ingrijpende wijze vernieuwd door aanpassing van de voorhaven en uitbouw van een nieuwe achterhaven, verbonden met de De Smet de Naeyerbruggen.

bewerk Het Duitse intermezzo

De twee wereldoorlogen luidden het einde in van Oostende als belle-epoquestad. De Duitsers plaatsten afweergeschutbatterijen langs het Fort Napoleon en in de duinen langs het duinenkerkje Onze-Lieve-Vrouw ter Duinenkerk, waarvan de toren half verwoest werd. In de Eerste Wereldoorlog was Oostende een basis voor Duitse duikboten vanuit Brugge. De Britten probeerden Oostende tweemaal te blokkeren met de blokkade van Zeebrugge en Oostende. De promenade werd zo goed als volledig verwoest in 1940-45 door de bommenregen van de Geallieerden op de Atlantikwall, de haven en de spoorwegen.

bewerk De naoorlogse periode

Strand, zeedijk en woontoren Europacenter
Strand, zeedijk en woontoren Europacenter

De opkomst van het massatoerisme en de immobiliënsector waren nog dramatischer dan de tweede wereldoorlog voor de afbraak van de belle-epoque architectuur. Oostende groeide dankzij het eendagstoerisme en de toename van de mobiliteit wel uit tot een bloeiende moderne badstad met bijna 70.000 inwoners; in het hoogseizoen kan dit aantal tot het tienvoudige oplopen. Veel van deze toeristen wensen een flat met zicht op zee. Het opdoeken van de RMT (Regie voor Maritiem Transport) heeft bovendien voor heel wat armoede gezorgd. Oostende wordt erkend als een kansarme gemeente (SIF+).

Casino Kursaal
Casino Kursaal

Tegen de millenniumwende besloot het stadsbestuur van Oostende om van de elitaire bijnaam "Koningin der Badsteden" af te stappen en zich te profileren als "Stad Aan Zee". Men wilde daarmee vooral aangeven dat Oostende aan de Belgische kust één van de enige "echte" steden zou zijn. Toeristisch en marketinggewijs was deze titel ook moderner dan de oubollig geworden koninginnennaam, hoewel deze naam een begrip is geworden en nog altijd vaak wordt gebruikt.

De lucht- en spoorhaven hebben de plaats van de zeehaven ingenomen op vlak van internationale verbindingen. In 2004 is de renovatie begonnen van het Kursaal Oostende. Het complex is afgewerkt in 2005. Het kursaal is nu een van de grootste evenementzalen in Oostende. Het biedt plaats aan meer dan 2000 mensen en achter het podium bevindt zich een glazen muur met zicht op zee. Bovenop het kursaal is een van de chicste restaurants van de stad gevestigd, met zicht op zee. Oostende is in 2006 ook opgefrist op vlak van wegen en overheidsgebouwen en toegankelijker dan ooit. Ook op cultureel vlak heeft de stad een aantal troeven. De Paulusfeesten zijn bekende zomerfeesten geworden. Het kleinschalig vriendenfeestje groeide uit tot een volwaardig festival. Ook Theater Aan Zee en Oostende voor Anker zijn internationale trekpleisters geworden.

bewerk Stadsprofiel

bewerk Ligging

De stad ligt centraal langs de Belgische kust, op ongeveer 35 km van de Nederlandse grens en 30 km van de Franse grens. Oostende ligt in de duinen- en kuststreek. Ten westen van de havengeul is de kust bijna volledig volgebouwd. Het oostelijk deel paalt aan de zeereepduinen tussen Oostende en De Haan die, op het voormalig militair gebied na, onbebouwd zijn. Oorspronkelijk lag het op een eiland (Testerep) voor de Vlaamse kust, en was het het meest oostelijke dorp ervan (vandaar de naam). Aan de andere kant lag Westende en in het midden lag Middelkerke.

Oostende is een centrumstad met een historische stadskern, 19e eeuwse gordel en uitlopers langs de kustlijn. Typisch voor haar uitzicht zijn het kustfront van flatgebouwen, de dichtbebouwde binnenstad en grootschalige infrastructuren zoals zee- en luchthaven met dichtbij dichtbebouwde verkaveling. Oostende heeft een winkelcentrum dat regionaal vooral in trek is, veel scholen (vooral secundair en lager onderwijs) en recreatie.

Oostende heeft naast het stadscentrum nog de deelgemeenten Zandvoorde en Stene. Ook de vroegere dorpen Raversijde en Mariakerke horen tot de gemeente. Enkel Zandvoorde is nog een duidelijk afgescheiden landelijk dorp, Stene en Mariakerke zijn volledig vergroeid met het stadscentrum en zijn tegenwoordig een wijk van de stad.

Het klein strand en het westerstaketsel - panoramisch zicht
Het klein strand en het westerstaketsel - panoramisch zicht


De stad heeft acht wijken: het Centrum, met daarrond Konterdam-Meiboom, Westerkwartier en de Vuurtorenwijk (in de volksmond "OPEX", naar "Ostend Phare EXtension") aan de overkant van de havengeul, liggen in het stadscentrum. Daarop sluiten de wijken van de vroegere dorpen Stene en Mariakerke aan. Ook Mariakerke en Zandvoorde worden als wijk benoemd. Oostende telt drie buurtwerken: Westerkwartier, Vuurtorenwijk en Oud-Hospitaal. In deze wijken proberen buurtwerkers de sociale samenhang te versterken van de meestal achtergestelde groepen. Daarnaast zijn er ook een aantal lokale dienstencentra die zich richten op ouderen en kansarmen.

# Naam Oppervlakte Bevolking
 
I
II
Oostende
- Centrum
- Vuurtoren/Voorhaven
   
III Zandvoorde    
 
IV
V
Stene
- Stene-Dorp
- Konterdam
   
VI
(VII)
(VIII)
Mariakerke + Raversijde
Mariakerke
Raversijde
   


De gemeente Oostende grenst aantal de volgende dorpen of gemeenten:


bewerk Kaart

Oostende, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Oostende, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.


bewerk Verkeer en vervoer

Oostende is via de weg vlot te bereiken, door de ligging aan het eind van de autosnelweg A10. De stad beschikt over een internationale luchthaven en een zeehaven. Ze ligt ook aan het Kanaal Brugge-Oostende en heeft enkele belangrijke tramstations van de kusttram. Via het station Oostende wordt de stad rechtstreeks verbonden met andere belangrijke Belgische steden als Brugge, Kortrijk, Brussel, Gent, Luik en Antwerpen. Vier keer per dag vertrekt een IC-trein naar Rijsel (Lille) en een keer per dag een Thalys naar Parijs.

Oostende heeft ook een dicht netwerk van zes stadsbussen, waarvan twee lijnen ook Bredene bedienen. Daarnaast zijn er streekbussen naar Oudenburg, Gistel, Brugge, Torhout, Middelkerke, Leffinge, Diksmuide, Veurne en De Haan. Tijdens het zomerseizoen is er een rechtstreekse busverbinding met Ieper. Op 7 januari 2008 start in Oostende een nachtnet met 8 nachtlijnen, waarvan telkens een naar Oudenburg, Gistel, Middelkerke en Bredene. De andere lijnen verzorgen de verbindingen tussen het centrum en de buitenwijken.

bewerk Bevolking

Naar het aantal inwoners is Oostende in 2005 de 21ste grootste gemeente in België, met ongeveer 69.000 inwoners, een licht stijgend aantal, vooral in het stadscentrum. Oostende is een vergrijsde stad, met gemiddeld één op vier inwoners die ouder dan 65 jaar is. Het aantal geboorten is vooral in de randgemeenten stijgend. Het aantal vreemdelingen in Oostende is vrij laag (3%), en vooral uit de Europese Unie, maar met een enorme verscheidenheid aan nationaliteiten (±100).

In de zomer verviervoudigt het aantal inwoners tot net onder de 300.000. Dat grote aantal is te verklaren door de vele campings en appartementen van toeristen die in de vakantie naar zee komen.

Oostende is een SIF+-gemeente, met een hoog percentage kansarmen. De stad heeft een hoge werkloosheidsgraad, met een hoog percentage langdurig werkzoekenden. Een vierde van de Oostendse werklozen is jongere (18-25 jaar). Er is een actief beleid op vlak van drugspreventie in het kader van het Veiligheids - en Preventiecontract, met onder andere het Medisch-Sociaal Centrum (MSOC).

bewerk Politiek

Een coalitie van sp.a-VlaamsProgressieven en CD&V neemt sinds 1995 het bestuur waar. Jean Vandecasteele (sp.a) is de zesde burgemeester sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Burgemeesters van Oostende waren, sinds de onafhankelijkheid van België: Jean Baptiste Lanszweert (1831-1836), Henricus Serruys (unionist) (1836-1861), Jean Van Iseghem (lib.) (1861-1882), Charles Janssens (lib.) (1882-1888), Ernest Janssens (lib.) (1888), Jacques Montangie (lib.) (1888-1892), Alfons Pieters (lib.) (1892-1912), August Liebaert (lib.) (1912-1919), Edouard Moreaux (lib.) (1920-1940), Henri Serruys (lib.) (1944-1952), Louis Vandendriessche (lib.) (1952-1953), Adolphe Van Glabbeke (lib.) (1953-1959), Jan Piers (CVP) (1959-1980), Julien Goekint (CVP) (1980-1997) en Jean Vandecasteele (sp.a) (1997-). (Bron: [1])

bewerk Economische activiteit

Historisch gezien is de houtindustrie een gevolg van de ligging aan de zee. Vanaf de 18e eeuw is er in de haven er een houtverwerkings- en houthandelsactiviteit.

bewerk Toerisme

Lange Nelle, de vuurtoren van Oostende
Lange Nelle, de vuurtoren van Oostende

Als Stad Aan Zee richt Oostende zich momenteel vooral op de cultuurminnende Oostendenaar, de weekend-bezoeker uit het binnenland en de buitenlandse toerist. Het aantal overnachtingen is gestegen van 800.000 in 1992 tot 1.100.000 in 2003 (cijfers Provincie West-Vlaanderen).

Enkele culturele evenementen zijn Theater Aan Zee, de Paulusfeesten, Sfeer in 't Park en Halloween. Oostende maakt zijn toeristisch aanbod bekend via een website. Het Bloemenuurwerk, de vistrap, Lange Nelle en het Casino-Kursaal zijn eveneens enkele van de trekpleisters.

bewerk Cultuur

bewerk Onroerend erfgoed

Oostende heeft een toeristische en historische stadskern. Naast deze stadskern liggen enkele wijken die deel uitmaken van de 19e eeuwse stadsexpansie, met aaneengesloten panden met 19e eeuwse bel-etagewoningen. De historische stadskern werd volledig vernield gedurende het driejarig beleg van Oostende. Het nog bestaande (en gerestaureerd) Spaans huisje is in feite afkomstig uit de Oostenrijkse periode.

In en buiten de stadskern liggen een aantal beschermde monumenten zoals de Venetiaanse Gaanderijen en Koninklijke Gaanderijen, de Kiosk op het Wapenplein, De Smet de Naeyerbruggen, de Wellingtonrenbaan, de Drie Gapers, Fort Napoleon, Villa Maritza, de François Musinstraat, het Staketsel, de Sint-Petrus-en-Pauluskerk, de Peperbusse, de Kapucijnenkerk, de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinenkerk, Sint-Annakerk en het Spaans huisje.

Andere vermeldenswaardige gebouwen zijn:

bewerk Maritieme cultuur

typische visserskledij - begin 20ste eeuw
typische visserskledij - begin 20ste eeuw
Een vissersboot aan de kaai
Een vissersboot aan de kaai

Oostende heeft een maritiem verleden, waarvan de Mercator, de Amandine en het Noordzee-aquarium getuigen. In 1992 is het middeleeuwse vissersdorp Walraversijde opgegraven. Oostende heeft daarnaast een Week van de Zee, open dagen van de havenbedrijven, het project Oostende voor Anker, de vzw Maritieme Site Oostende, het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, Onderzoeksdomein Visserij van de Vlaamse overheid, het Vlaams Instituut voor de Zee ... De visserij is nog prominent aanwezig in de Vismijn en het Maritiem Instituut Mercator van het Gemeenschapsonderwijs.

bewerk Musea & Galerijen

In Oostende vindt men het Kunstmuseum aan Zee (in 2008 ontstaan uit de fusie van het Museum voor Schone Kunsten Oostende met het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst of PMMK), het Ensorhuis dat als museum is ingericht, het Oostends Historisch Museum De Plate, het Domein Raversijde met de archeologische site Walraversijde, het domein van Prins Karel en de restanten van Duitse duinverdedigingsinstellingen uit de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, en tenslotte het fort Napoleon. Er zijn verschillende kleine galerijen. In de Venetiaanse Gaanderijen worden gelegenheidstentoonstellingen gehouden.

bewerk Bibliotheek & Kunst

De Oostendse Stadsbibliotheek (1856-...), nu Openbare bibliotheek Kris Lambert, huist sinds 2000 in de nieuwe hoofdbibliotheek. Oostende heeft tevens een Stedelijk Conservatorium en Stedelijke Kunstacademie.

In 2010 moet de nieuwe cultuurtempel in het leegstaande Postgebouw aan de Hendrik Serruyslaan een feit zijn. Het wordt een project naar het voorbeeld van de Gentse Vooruit.

bewerk Oostende in film

Zie Oostende in de film voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Oostende is al regelmatig de locatie geweest voor filmopnames of de plaats waar het filmverhaal zich afspeelt. Aldus komt de naam van Oostende vele malen voor in filmtitels.

bewerk Jeugd

Oostende telt een aantal jeugdhuizen (OHK, De Korre, Kim/K2 ...) en een openluchtcentrum (Duin en Zee). In de vakanties vinden projecten en/of festivals zoals Creatuur en het Appelblauwfestival plaats. Daarbuiten biedt Horizon Educatief vzw vorming- & natuursessies aan scholen en groeperingen in het openluchtcentrum.

Hangaar 1 is één van de grote trekpleisters aan de kust wat betreft fuiven. Discotheek "The Oh" uit Gavere slaat ook in 2008 zijn tenten op met elke vrijdag beachparty's. Carre Beach heeft ondertussen de deuren gesloten en start volgend jaar met een nieuw initiatief in Oostende.

In de Langestraat zijn volgende zaken top : Sweet 18, Manuscript, Lafayette, Brazza. Ook de quartier rond het vissersplein kent zijn topperiode : Modo, Zeezotje, ed... zijn zeer populair.

Het Kursaal van Oostende pakt het hele jaar door uit met TOP-evenementen. zie www.kursaaloostende.be

Aan de Vindictivelaan is het Onze-Lieve-Vrouwecollege gevestigd, een secundaire school met een ASO-programma.

bewerk Sport

In de tweede klasse van het Belgisch voetbal speelt KV Oostende. De club speelt zijn thuiswedstrijden in het Albertparkstadion (10.709 plaatsen). In de vierde klasse speelt VG Oostende, dat hetzelfde stadion heeft als thuisbasis.

In de eerste klasse van het Belgische basketbal speelt Telindus Oostende. De club speelt zijn thuiswedstrijden in de Sleuyter Arena.

bewerk Bekende Oostendenaren

bewerk Entertainers

Lucy Loes, volkszangeres
Lucy Loes, volkszangeres

bewerk Kunstenaars

bewerk Politici

bewerk Sportlui

bewerk Overige

bewerk Trivia

bewerk Externe links

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons heeft meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen: Oostende.


bewerk Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
  • Theuninck, J.M. & Vermaut C., Oostende, stad in zicht, Stadsbestuur Oostende, 2001.
  • Rabau, Werner, Voor Koningin Geboren, Uitgeverij JMP Trends, 2000 ISBN 90-802539-7-9
  • Jonckheere, Karel, Oostende verteld, Uitgeverij Lannoo, 1970 ISBN 90-209-0354-3


All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.